Web Analytics Made Easy - Statcounter

به گزارش خبرگزاری صداوسیما و به نقل از روابط عمومی موسسه بوستان کتاب، این کتاب را انتشارات بوستان کتاب در ۳۰۴ صفحه به چاپ رساند.

فخرالدین محمد بن عمر رازی در میان اندیشمندان سرزمین‌های اسلامی، نامی پرآوازه است و فکرورزی انتقادی و سخنوری او شهرتی چشمگیر دارد. رازی می‌کوشد از چارچوب‌های فلسفی و کلامی تعین یافته زمان خود فراتر رود و طرحی تازه در فلسفه اخلاق دراندازد.

بیشتر بخوانید: اخباری که در وبسایت منتشر نمی‌شوند!

بنیاد‌های اخلاقی در حوزه سعادت، کمال، لذت و مسئله سلامت نفس از مهمترین مؤلفه‌هایی است که فخر رازی آن‌ها را در امر اخلاقی تحلیل می‌کند.
اثر پیش رو با توجه به تنوع آرای رازی، کوشیده است مؤلفه‌های اخلاق نگاری رازی را با رویکردی فلسفی تبیین و صورت بندی کند و نوآوری‌های را از حیث روش و محتوا بازنماید.

ساختار اثر
این کتاب در سه فصل تالیف شده است؛ نویسنده در فصل اول از این کتاب با عنوان «بنیاد‌های اخلاق فلسفی فخر رازی» به بررسی تحلیل کمال و گونه شناسی آن در اندیشه رازی پرداخته و تحلیل سعادتمندی معطوف بر کمال قوه نظری و عملی در اندیشه رازی را شرح داده و تحلیل لذات و متعلقات آن در اندیشه رازی را به رشته تحریر درآورده است.
«تحلیل سلامت نفس نزد فخر رازی و مؤلفه‌های خطاناک آن» عنوان دومین فصل از کتاب حاضر است که در آن دیدگاه رازی در تحلیل سلامت نفس؛ از حالت طبیعی تا فضیلت مداری کمال گرا مورد تأکید قرار گرفته و امراض و رذیلت‌های اخلاقی و درمان آن‌ها (مرز حسادت ورزی؛ چیستی، مراتب، علل و درمان آن، مرض دنیادوستی و راهکار درمانی آن و مرز حرص و بخل ورزی و درمان آن) تبیین شده است.
مؤلف در سومین و آخرین فصل از این کتاب با عنوان «واکاوی پیش عامل‌های صدور فعل و تحلیل فلسفی فعل اخلاقی در اندیشه رازی» به بیان فرآیند صدور فعل اختیاری انسان پرداخته و عقل نظری و عقل عملی و چگونگی ارتباط آن‌ها در صدور افعال اخلاقی را بررسی کرده و تحلیل آگاهی و پیش زمینه‌های مؤثر در فرآیند صدور رفتار (چیستی و گونه‌شناسی آگاهی در صدور فعل ارادی و تحلیل عوامل غیر معرفتی در آگاهی به منفعت و صدور فعل) را مورد تأکید قرار داده است.

برشی از اثر
از رذایل اخلاقی انسان انگاره وارونگی ارزش‌های مندرج در سعادتمندی انسان است. در میان گونه‌های مختلف بهورزی و سعادتمندی زیست انسانی، آنچه شایسته اولویت‌بندی است، ترسیم زندگی بر پایه ارجحیت سعادات نفسانی بر سعادات بدنی و خارجی است. اما در صورتی که مؤلفه هایی، چون مقام، شهرت و ثروت به عنوان اصول زندگی برتر محسوب شوند، شاهد وارونگی ارزش‌ها هستیم.
مطابق با تعبیر رازی، نزد بسیاری از آدمیان، این مؤلفه‌ها، نشانگر زندگی بالاتر است و شاخص‌هایی اند در ارزیابی زندگی. همچنین تفاخر بر مال، مقام و نزدیکان تفاخر بر اخسّ مراتب از اسباب سعادت است که دغدغه مندی نسبت بدان انسان را از دست‌یابی به سعادت نفسانی بازمی دارد؛ و حال آن که این سعادات، ابزاری برای تحقق دادن به مراتب بالادستی اخلاقی و معنوی باید لحاظ شوند.
علاقه‌مندان برای تهیه این کتاب می‌توانند به نشانی اینترنتی مؤسسه بوستان کتاب به آدرس www.bustaneketab.ir مراجعه کنند.

منبع: خبرگزاری صدا و سیما

کلیدواژه: اندیشه رازی فخر رازی صدور فعل مؤلفه ها

درخواست حذف خبر:

«خبربان» یک خبرخوان هوشمند و خودکار است و این خبر را به‌طور اتوماتیک از وبسایت www.iribnews.ir دریافت کرده‌است، لذا منبع این خبر، وبسایت «خبرگزاری صدا و سیما» بوده و سایت «خبربان» مسئولیتی در قبال محتوای آن ندارد. چنانچه درخواست حذف این خبر را دارید، کد ۳۸۰۰۲۸۵۴ را به همراه موضوع به شماره ۱۰۰۰۱۵۷۰ پیامک فرمایید. لطفاً در صورتی‌که در مورد این خبر، نظر یا سئوالی دارید، با منبع خبر (اینجا) ارتباط برقرار نمایید.

با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت «خبربان» مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویر است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان در قانون فوق از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هر گونه محتوی خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.

خبر بعدی:

چرا کاربست‌های پژوهشی در جامعۀ ایران زمینه زدوده هستند؟

به گزارش گروه پژوهش خبرگزاری علم و فناوری آنا، بومی‌سازی نظریه‌های جامعه‌شناسی از مباحث چالش‌زا و مهم در قلمرو رشته علوم انسانی، به‌ویژه جامعه شناسی است.

سیدحسین نبوی (استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی) در مقاله‌ای به عنوان «بومی نبودن نظریه‌های غربی و مدرن‌نبودن تفکرات اجتماعی ایرانی و اسلامی» به این موضوع می‌پردازد که در میدان مطالعات جامعه‌شناسی کشور ما با مسأله و چالشی به نام مفاهیم و نظریه‌هایی که برساختۀ پژوهشگران و جامعه‌شناسان بومی نیست مواجه‌ایم و این وضعیت، آنقدر عادی و طبیعی شده است که مسأله‌بودن آن را درنمی‌یابیم.

* تعریف زمینه در نظریه‌های جامعه‌شناختی 

به زعم این پژوهشگر یکی از نکاتی که باعث می‌شود نظریه‌ها در پژوهش شکل حادتری به خود بگیرد آن نامشخص بودن و ابهام بر سر تعریف و مصداق زمینه است. آیا منظور از زمینه همان جامعه و فرهنگ بومی ایران است یا نظریه‌های جامعه‌شناختی غربی؟ اگر جامعە بومی زمینه محسوب می‌شود، نظریه‌های جامعه‌شناسی برای کاربست‌های پژوهشی در جامعۀ ایران زمینه‌ زدوده هستند.

زمینه‌مند بودن یا زمینه‌زدوده بودن نظریه‌ها، بسته به مصداق و تعریف زمینه معنا پیدا می‌کند

این استاد جامعه‌شناسی در ادامه می‌نویسد؛ اگر نظریه‌ها و تبیین‌های تئوریک جامعه‌شناختی زمینه در نظر گرفته شوند، افکار، ایده‌ها و اندیشه‌های فلسفی و ادبی، خارج از زمینه خواهند بود؛ بنابراین زمینه‌مند بودن یا زمینه‌زدوده بودن نظریه‌ها، بسته به مصداق و تعریف زمینه معنا پیدا می‌کند. اما به نظر می‌رسد اگر زمینه همان جامعه و فرهنگ ایران در نظر گرفته شود بیشتر کافی به مقصود باشد و در اینجا نیز تقریباً همین تلقی، در نظر گرفته شده است.


* کاربست غیرانتقادی نظریه‌های جامعه‌شناسی غربی

این پژوهشگر توضیح می‌دهد که در اثر کثرت استعمال و فراوانی کاربست مفاهیم و نظریه‌های برآمده از جوامع غربی، پژوهشگر بومی رفته رفته دچار خطای شناختی می‌شود.

به نظر وی می‌رسد که تبیین‌های حاصل آمده از نظریۀ جامعه‌شناسان مشهور غربی مثلا دورکیم، وبر، مارکس، زیمل، پارسونز، هابرماس، فوکو، گیدنز و... تفاوت‌های ناشی از تاریخ، فرهنگ، طبیعت، سیاست و اقتصاد متفاوت دو نوع جامعه را لحاظ می‌کند و یا اساساً تفاوت دو نوع جامعه آنقدر حائز اهمیت یا تعیین کننده نیستند و در شیوه پوزیتیویستی و علمی پژوهش، تفاوت‌های کیفی دو نوع جامعه محلی از اعراب ندارند و ازاین‌رو نظریه‌های جامعه‌شناسی مدرن، مسائل گوناگون جامعۀ ایران را به طور دقیق و معتبر توضیح می‌دهند و جای نگرانی ندارد.

در اثر کثرت استعمال و فراوانی کاربست مفاهیم و نظریه‌های برآمده از جوامع غربی، پژوهشگر بومی رفته رفته دچار خطای شناختی می‌شود

نبوی ادامه می‌دهد که با عینک نظریه‌های غربی؛ مسائل جامعۀ ما دیده نمی‌شوند، بلکه مسائلی که خاص جامعۀ غربی است و نظریه‌پرداز برای همان مسأله اقدام به برساخت نظریه کرده، مطابق با نظریه‌های مدرن، دیده می‌شوند. به نظر می‌رسد حجم مسائل کشف و صید نشده، بسیار بسیار فراوان‌تر باشند، مسائلی که خاص جامعۀ ایران هستند و نظریه‌های غربی، امکان دست یافتن به آنها را برای پژوهشگران بومی فراهم نمی‌سازند.

*تفاوت جامعه ایرانی با جوامع غربی 

نبوی در این مقاله می‌نویسد: نه‌تنها با دیدگاه هرمنوتیکی، بلکه با دیدگاه پوزیتیویستی نیز قابل اثبات است که جامعۀ ایرانی با جوامع غربی تفاوت‌های ژرف و بارزی دارد و جغرافیا و طبیعت متفاوت در ایران، سبب شکل‌گیری تاریخی متفاوت، اقوامی متفاوت، دین و فرهنگی متفاوت، توزیع قدرت و توزیع ثروتی متفاوت، احساساتی متفاوت، عقلانیتی متفاوت، فلسفه و علم و هنری متفاوت، و ازاین‌رو باعث کنش‌های فردی و جمعی متفاوتی در جامعۀ ایران شده است.

این پژوهش بیان می‌کند که  نظریۀ جامعه‌شناسی به‌عنوان ابزاری علمی که در جامعه‌ای متفاوت با ایران پدید آمده و شکل گرفته و در واقع توسط نظریه‌پرداز با امکانات محدود علمی به‌ویژه معلومات محدود درباره جامعۀ ایران برساخته شده است، توانایی کمی را دارد که این همه تفاوت‌های عمیق را در نظریۀ خود لحاظ کند.

به زعم این پژوهشگر لازم است که در عین قدرشناسی از قابلیت‌ها و توانایی‌های نظریه‌های مدرن جامعه‌شناختی، با نگاهی انتقادی به کاستی‌های آنها در ارتباط با مسائل خاص جامعۀ ایران، توجه نمود و همانند برخی جامعه‌شناسان که دست به بازسازی مارکسیسم یا دیگر نظریه‌ها زدند، به بازسازی یا برساخت نظریه با هدف کاربست برای مسائل بومی پرداخت.

*  پارادایم مسلّط در اجتماعات علمی

نبوی در ادامه این پژوهش توضیح می‌دهد که آن چه در جامعە علمی و پژوهشی ایران روی می‌دهد بیشتر از آن که دست یافتن به تبیین جدیدتری باشد، گنجاندن رویداد‌ها و امر واقعه‌ها در قالب‌های ازپیش طراحی شده مفاهیم و نظریه‌های رسمیت یافتە غربی است. غافل از آن که رویداد‌ها و واقعیت‌های جامعە ایرانی احتمالا تبیین دیگری را اقتضاء می‌کند و پژوهشگر و جامعه‌شناس به نقد و بازاندیشی مفاهیم موجود و نظریۀ موجود اقدام نمی‌کند.

این پژوهش به این مهم اشاره می‌کند که کوهن تحت عنوان پارادایم مسلّط توضیح می‌دهد، در اجتماعات علمی جوامع غربی هم صدق می‌کند؛ بنابراین، لازم می‌آید که پژوهشگران و جامعه‌شناسان و به‌ویژه صاحب‌نظران و نظریه‌شناسان و روشنفکران، بخشی از تلاش‌های فکری خود را معطوف به نقد مفاهیم و نظریه‌های رایج و بازآفرینی نظریه‌های بدیع برای تبیین‌های کا‌رآمدتر مسائل بومی نمایند.

* شکل‌گیری جنبش‌های اجتماعی

دلایل و استدلال‌هایی که جنبش‌های اجتماعی برای خود دارند، به تدریج مرام و ایدئولوژی آنها را شکل می‌دهد

به زعم نبوی جامعۀ ایران در طول تاریخ، از پیش از اسلام تاکنون، همواره جامعه‌ای دینی بوده است. شاید به دلیل ایالتی بودن سلسله‌های پادشاهی و سلطۀ فرهنگ ایلاتی توزیع انحصاری قدرت وجود داشته و توزیع انحصاری قدرت به نوبۀ خود، سبب شکل‌گیری جنبش‌هایی برای رفع ظلم و ستم می‌شده است.

این پژوهشگر می‌نویسد دلایل و استدلال‌هایی که جنبش‌های اجتماعی برای خود داشتند، به تدریج مرام و ایدئولوژی آنها را شکل می‌دهد و این مرام‌ها، چه درصورت موفقیت جنبش‌ها و چه درصورت شکست، گاهی رفته رفته مبدل به باور و عقیده دینی و معنوی می‌گردید.

این استاد جامعه‌شناسی در ادامه می‌نویسد؛ مطابق با همین سازوکار، در طول تاریخ فِرَق متعددی در جامعۀ ایران و به مقیاس وسیع‌تر در جوامع اسلامی شکل گرفته‌اند. جامعۀ ایران با چنین سابقۀ نیرومند در شکل‌دادن به انواع فرق و مذاهب، بعید است با دانش و علم جدید، چنین برخوردی نداشته باشد. غرض اینکه فرهنگ ایرانی با چنان ماهیتی، ممکن است نظریه‌های علمی جدید را مبدل به مذهب یا شبه‌مذهب کند.

نبوی بیان می‌کند که مارکسیسم در دوره پهلوی به‌طور ملموس چنین سرنوشتی پیدا کرده بود و اکنون به نظر می‌رسد وفاداری و تعهد به دیگر نظریه‌های جامعه‌شناختی، گرچه کمی خفیف‌تر، اما چنین سرنوشتی را یافته باشد. مطابق با همین رویه، به‌جز مواردی معدود، هیچ اقدام مؤثری برای نقد و بازاندیشی نظریه‌های غیربومی و نظریه‌سازی بومی عملا صورت نمی‌گیرد.

این پژوهشگر اینگونه جمع‌بندی می‌کند که طی دهه‌های اخیر معدود کسانی اقدام به برساخت یا بازسازی نظریه‌ها و تبیین‌های بومی اقدام کرده‌اند. در نهایت به طور کلی جامعۀ ایران، نَه به دلایل ایدئولوژیک، بلکه بنا به دلایل مطلقاً علمی به برساختن تبیین‌های بومی از مسائل خود احتیاج مبرم دارد. 

انتهای پیام/

دیگر خبرها

  • چرا کاربست‌های پژوهشی در جامعۀ ایران زمینه زدوده هستند؟
  • ایمان برای انسان مؤمن امنیت به ارمغان می‌آورد
  • عرضه «پرونده مختارنامه» در نمایشگاه کتاب تهران
  • مراسم بزرگداشت مرحومه معصومه حائری برگزار شد
  • روایت خسروپناه از سجایای اخلاقی محمدرضا سنگری
  • دانشمندان یک «خطای فنی» در لبه کیهان کشف کردند
  • «دیکتاتوری با اخلاق سگی» به نمایشگاه کتاب می‌آید
  • تعلیم و تربیت مقوله‌ای مهم در محاسبات نظامی کشور است
  • کتاب صوتی «داستان‌های پارسی» در یونان منتشر شد
  • ترویج آموزه‌های اخلاقی در اولویت فرهنگیان باشد